Usain St. Leo Bolt behoort tot de grootste sprinters uit de atletiekgeschiedenis. De Jamaicaan, geboren op 21 augustus 1986 in Sherwood Content, Trelawny, bouwde zijn naam op in de 100 meter, 200 meter en 4×100 meter estafette. Zijn olympische titels, wereldtitels en wereldrecords maakten hem tot het gezicht van de sprint.
Met 1,95 meter en ongeveer 94 kilo viel hij ook fysiek op tussen andere topsprinters. Bolt combineerde uitzonderlijke snelheid met lange passen, een ontspannen loopstijl en een opvallend charisma. Zijn bijnaam, Lightning Bolt, sloot daar goed op aan.
Vroege jaren op Jamaica
Voor zijn sprintcarrière begon, speelde Bolt cricket op de William Knibb Memorial High School in Jamaica. Daar verschoof de aandacht richting atletiek. In 2001 won hij zijn eerste internationale medaille op de 200 meter, een zilveren plak bij de CARIFTA Games.
Een jaar later volgde al een historische stap. Op de wereldkampioenschappen voor junioren van 2002 won hij goud op de 200 meter. Daarmee werd hij de jongste wereldjuniorenkampioen ooit op dat onderdeel, op 15-jarige leeftijd. In datzelfde jaar werd hij ook CARIFTA-kampioen op de 200 meter.
De 200 meter was in die fase duidelijk zijn eerste specialisme. Bolt groeide uit tot de eerste junior die onder de 20 seconden liep op de 200 meter. In 2004 zette hij een wereldjeugdrecord neer van 19,93 seconden op die afstand. Dat jaar werd hij ook profatleet.
De stap naar de top
Sinds 2004 werkte Bolt met coach Glen Mills. In die periode sloot hij zich aan bij Racers Track Club, de trainingsomgeving waarmee hij zijn internationale doorbraak voorbereidde.
Voor zijn echte wereldfaam kwam er al een belangrijk nationaal ijkpunt. In 2007 werd hij Jamaicaans kampioen op de 200 meter. Ook zijn persoonlijk record op de 400 meter, 45,28 seconden, dateert uit 2007. Die tijd laat zien dat hij meer in huis had dan pure topsnelheid alleen.
De absolute doorbraak kwam op de Olympische Spelen van Beijing in 2008. Daar won Bolt goud op de 100 meter, goud op de 200 meter en goud op de 4×100 meter estafette. Die estafettetitel werd later ingetrokken vanwege doping van een teamgenoot, waardoor zijn olympische totaal op acht gouden medailles uitkwam in plaats van negen.
Beijing maakte hem in één klap wereldberoemd. Hij was daar de eerste atleet die de wereldrecords op de 100 meter en 200 meter brak tijdens dezelfde Olympische Spelen. Op de 200 meter liep hij bovendien een wereldrecord van 19,30 seconden.
Wereldrecords in Berlijn
Sommige carrières hebben één piektoernooi. Bij Bolt was dat niet genoeg. Op de wereldkampioenschappen van Berlijn in 2009 bereikte hij een niveau dat in de sprint zelden is gezien.
Hij won goud op de 100 meter, 200 meter en 4×100 meter estafette. Op de 100 meter liep hij 9,58 seconden, nog altijd het wereldrecord. Op de 200 meter volgde 19,19 seconden, eveneens een wereldrecord. Die twee tijden gelden ook als zijn persoonlijke records.
Zijn verbetering van het wereldrecord op de 100 meter, 0,11 seconde, geldt als de grootste verbetering sinds de invoering van elektronische tijdmeting. Dat onderstreept hoe uitzonderlijk die race in Berlijn was.
Olympische dominantie
Tussen 2008 en 2016 beheerste Bolt de olympische sprint. In Londen 2012 won hij opnieuw goud op de 100 meter, 200 meter en 4×100 meter estafette. Op de 100 meter zette hij daar een olympisch record neer van 9,63 seconden. De Jamaicaanse estafetteploeg liep in Londen ook een wereldrecord van 36,84 seconden op de 4×100 meter.
Vier jaar later herhaalde hij dat in Rio 2016. Daar pakte hij opnieuw goud op de 100 meter, 200 meter en 4×100 meter estafette. Over drie opeenvolgende Olympische Spelen won hij dus telkens de sprintdubbel en de estafette, al bleef die latere intrekking van het estafettegoud uit 2008 wel staan.
Zijn olympische erelijst bestaat daardoor uit acht gouden medailles:
100 meter in Beijing 2008, Londen 2012 en Rio 2016.
200 meter in Beijing 2008, Londen 2012 en Rio 2016.
4×100 meter in Londen 2012 en Rio 2016.
Wereldtitels buiten de Spelen
Ook op de wereldkampioenschappen bleef Bolt jarenlang de maatstaf. In Berlijn 2009 won hij drie keer goud, op de 100 meter, 200 meter en 4×100 meter.
In Daegu 2011 pakte hij goud op de 200 meter en de 4×100 meter. Op de 100 meter werd hij daar gediskwalificeerd na een valse start. In Moskou 2013 volgde opnieuw een complete gouden reeks, met titels op de 100 meter, 200 meter en 4×100 meter. In Beijing 2015 deed hij dat nog eens.
Zijn laatste wereldkampioenschap was Londen 2017. Daar won hij brons op de 100 meter. In de 4×100 meter kreeg hij te maken met een hamstringblessure. Na dat toernooi zette hij een punt achter zijn atletiekloopbaan.
In totaal verzamelde hij elf wereldtitels.
Wat Bolt zo bijzonder maakte
Veel sprinters winnen met pure explosie. Bolt viel juist op door de combinatie van lengte, paslengte en ontspanning in zijn loopstijl. Zijn lange passen waren een belangrijk wapen, maar alleen lengte verklaart zijn tijden niet. De balans tussen stapfrequentie en paslengte maakte hem uitzonderlijk efficiënt.
Daar kwam zijn uitstraling bij. De bekende Lightning Bolt-pose werd een vast onderdeel van zijn imago. Op en naast de baan was hij charismatisch, zonder dat dat afdeed aan zijn prestaties.
Zijn snelste 100 meter-tijden, 9,58, 9,63 en 9,69, laten zien hoe hoog zijn niveau op topdagen lag. Op de 200 meter blijft 19,19 seconden de maatstaf. Zijn wereldrecords uit 2009 staan nog steeds overeind.
Onderscheidingen en erkenning
Bolt kreeg ook buiten de baan veel erkenning. Hij werd IAAF World Athlete of the Year in 2008, 2009, 2011, 2012, 2013 en 2016. Daarnaast won hij de Laureus World Sportsman of the Year Award in 2009, 2010, 2013 en 2017.
In het Verenigd Koninkrijk werd hij onderscheiden als BBC Overseas Sports Personality of the Year in 2008, 2009 en 2012. In Jamaica ontving hij de Order of Jamaica en de titel Commander of the Order of Distinction.
Na de atletiek
Na zijn afscheid van de atletiek in 2017 verkende Bolt kort een andere sport. In 2018 trainde en speelde hij oefenwedstrijden bij Central Coast Mariners in het voetbal.
Buiten de sport bouwde hij meerdere zakelijke en maatschappelijke activiteiten op. Hij is verbonden aan de Usain Bolt Foundation, die zich richt op kinderontwikkeling en educatie. Ook is hij betrokken bij de restaurantketen Tracks & Records. In 2018 was hij medeoprichter van Bolt Mobility, gericht op elektrische scooters. Daarnaast trad hij naar buiten als muziekproducer.
Zijn inkomsten kwamen niet alleen uit prijzengeld, maar ook uit optredens, ondernemingen en sponsoring. Onder zijn sponsors vallen Puma, Gatorade, Hublot, Nissan, Visa en Virgin Media. Van Puma werd een bedrag van 9 miljoen dollar per jaar genoemd. Zijn jaarlijkse inkomsten werden geraamd op 20 miljoen dollar, met het grootste deel uit sponsoring. De genoemde netto waarde lag op 90 tot 100 miljoen dollar, gemeten op de opgegeven peildatum.
Privé
Bolt woont in Kingston, Jamaica, in Cherry Gardens. Hij studeerde aan de University of Technology, Jamaica.
Met partner Kasi Bennett heeft hij drie kinderen. Hun dochter Olympia Lightning Bolt werd geboren in 2020. Daarna volgde een tweeling, Thunder en Saint Leo.
FAQ
Is Usain Bolt nog steeds de snelste man ter wereld?
Ja. Hij heeft nog steeds de wereldrecords op de 100 meter en 200 meter, met 9,58 en 19,19 uit Berlijn 2009.
Hoeveel olympische medailles heeft Usain Bolt gewonnen?
Bolt won acht olympische gouden medailles. Oorspronkelijk waren dat er negen, maar het goud op de 4×100 meter van Beijing 2008 werd later ingetrokken.
Wanneer stopte Usain Bolt met atletiek?
Hij stopte na de wereldkampioenschappen van 2017 in Londen. Daar won hij brons op de 100 meter.
Wat is de bijnaam van Usain Bolt?
Zijn bekendste bijnaam is Lightning Bolt.
Waarom was Usain Bolt zo snel?
Zijn sprint was gebaseerd op een combinatie van lange paslengte, uitzonderlijke snelheid en een efficiënte techniek. Zijn ontspannen stijl viel daarbij extra op.
Wat doet Usain Bolt na zijn atletiekcarrière?
Na zijn loopbaan richtte hij zich op familie, zakelijke activiteiten, zijn stichting, restaurants, Bolt Mobility en muziek.
